Urlop ojcowski – dla kogo, jak długo, jak wnioskować?

autor: Agata Cygan - Kukla | 10.12.2014

Urlop ojcowski to uprawnienie stosunkowo nowe – został wprowadzony w 2010 roku. Od tego czasu kształt ustawy o urlopie dla tatusiów nieco ewoluował. Jak wygląda obecnie?

Dla kogo?

Urlop ojcowski przysługuje ojcu – pracownikowi. Warto jednak uszczegółowić, jak ustawa rozumie obydwa te słowa. Urlop należy się pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, umowy mianowania, powołania, wyboru oraz spółdzielczej umowy o pracę – bez względu na rodzaj etatu (pełny, niepełny). Należy się też osobom, prowadzącym własną działalność gospodarczą. Uprawnienie nie przysługuje jednak mężczyznom, związanym z pracodawcą umową cywilnoprawną (dzieło, zlecenie). Pojęcie ojciec odnosi się z kolei nie tylko do ojców biologicznych, ale także adopcyjnych. W kwestii przyznawania urlopu nie ma znaczenia fakt, czy ojciec jest małżonkiem matki dziecka ani też to, gdzie zamieszkuje.

Jak długo?

Urlop ojcowski został wprowadzony jako uprawnienie tygodniowe, ale dwa lata później wydłużono je do dwóch tygodni. Obecnie nie planuje się w tej kwestii żadnych zmian – wszystko wskazuje na to, że urlop osiągnął swój docelowy wymiar. Długość urlopu nie zmienia się też w zależności od liczby dzieci – ojcu bliźniąt czy trojaczków nie przysługuje większy wymiar urlopu.

Jako dwa tygodnie urlopu rozumie się 14 kolejnych dni kalendarzowych (nie roboczych!), w skład których wchodzą dni powszednie, soboty, niedziele i święta. Urlopu nie można podzielić – zawsze przysługuje w pełnym wymiarze.

Kiedy?

Urlop ojcowski można wykorzystać w przeciągu 12 miesięcy od momentu narodzin dziecka. Warto przy tym zaznaczyć, że w okresie tego roku urlop powinien się nie tylko rozpocząć, ale też zakończyć – w chwili ukończenia przez dziecko 1 roku życia pracownik traci uprawnienia do urlopu. Wprawdzie nawet w przypadku, gdy ojciec złoży wniosek zbyt późno i nie ma możliwości, by urlop skończył się w przepisowym czasie, pracodawca powinien – mimo wszystko – udzielić go w pełnym wymiarze, ale skończy się on wcześniej z mocy samego prawa. Zasiłek, który przysługuje pracownikowi podczas przebywania na urlopie, zostanie więc wypłacony tylko za okres – do momentu ukończenia przez dziecko 12 miesięcy.

W przypadku ojców adopcyjnych urlopu można udzielić w przeciągu 12 miesięcy od dnia uprawomocnieniu się postanowienia sądu, orzekającego przysposobienie – nie później jednak, niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia. W przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, urlop przysługuje do ukończenia przez nie 10 roku życia.

Jak się niego starać?

Do otrzymania urlopu ojcowskiego konieczne jest przedłożenie pracodawcy stosownego wniosku, co najmniej 7 dni przed terminem planowanego urlopu. Nie istnieje jeden określony wzór takiego dokumentu – przykłady znaleźć można w internecie np. na stronie UrlopOjcowski.info. Mimo, że złożenie wniosku jest warunkiem koniecznym do uzyskania urlopu, jest jednoznaczne z jego otrzymaniem. Oprócz wniosku pracownik przedstawia też pracodawcy skrócony akt urodzenia dziecka oraz oświadczenie, że urlop ojcowski na dane dziecko nie został wcześniej wykorzystany, np. u innego pracodawcy.

Jeśli ojciec w tym samym czasie pozostaje w kilku stosunkach pracy, może złożyć wniosek o urlop o wszystkich pracodawców w jednym terminie, ale może też wykorzystać urlop tylko u jednego pracodawcy, a w tym czasie nadal świadczyć usługi w innej firmie (przepisy Kodeksu Pracy nie zabraniają podejmowania pracy zarobkowej w czasie urlopu ojcowskiego czy macierzyńskiego). Nie ma jednak możliwości wykorzystania urlopu u każdego z pracodawców w różnych terminach.

Pracodawca nie ma prawa odrzucić prośby pracownika.

Na jego zgodę nie ma także wpływu fakt, czy matka dziecka przebywa w tym samym czasie na urlopie macierzyńskim (mogą przebywać na urlopie jednocześnie), zwolnieniu lekarskim czy też na bezrobociu. Przebywając na urlopie pracownik zyskuje ochronę, podobnie jak kobieta, będąca na urlopie macierzyńskim – ma prawo do dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, gwarancję ciągłości zatrudnienia (nie można z nim zerwać stosunku pracy), a po zakończeniu urlopu – powrotu na wcześniej zajmowane stanowisko. Jedyne, co może sprawić odrzucenie wniosku przez pracodawcę, to brak zachowania stosownego terminu złożenia wniosku.

Wynagrodzenie

Urlop ojcowski jest urlopem płatnym. Za jego okres pracownik otrzymuje wynagrodzenie w postaci tzw. zasiłku macierzyńskiego. Podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop lub z faktycznego okresu zatrudnienia za pełne kalendarzowe miesiące (jeżeli urlop rozpocznie się przed upływem tego okresu). Jeżeli pracownik nie wykorzysta urlopu ojcowskiego, uprawnienie przepada i nie przysługuje za nie ekwiwalent pieniężny.


@ śledź nas na instagramie
powrót do góry