Kolka niemowlęca – diagnostyka, objawy, leczenie

autor: dr med. Izabela Jastrzębska - pediatra, lekarz sportowy | 25.11.2014

Zgodnie z definicją medyczną kolkę niemowlęcą rozpoznajemy, gdy u zdrowego dziecka okresy intensywnego, niewyjaśnionego płaczu lub niepokoju trwają ponad 3 godziny dziennie, przez więcej niż 3 dni w tygodniu przez dłużej niż 3 tygodnie. W praktyce rodzice szukają pomocy lekarskiej już wcześniej, nie dopuszczając, aby dziecko płakało tak długo.

Kolka niemowlęca

Przyjmuje się, że objawy kolki mogą występować aż u ok. 10-40% niemowląt. Najczęściej kolka niemowlęca pojawia się ok. 3 tygodnia życia i ustępuje samoistnie przed ukończeniem 3 miesiąca życia. Jeśli objawy kolki pojawiły się przed 3 tygodniem życia, trzeba skonsultować się z lekarzem.

Niestety często rodzice, którzy szukają pomocy u lekarza, często jej nie otrzymują. Lekarze często odsyłają rodziców z tzw. kwitkiem, mówiąc, że kolka sama ustąpi. Wynika to z wielu powodów:

  • po pierwsze przyczyn kolki jest wiele i u każdego dziecka mogą występować inne zaburzenia,
  • są różne możliwości leczenia kolki, ale trzeba je dobrać indywidualnie do każdego małego pacjenta.

Diagnostyka różnicowa

W przypadku dziecka z kolką niemowlęcą trzeba wykluczyć istnienie innych chorób układu pokarmowego, które objawiają się bólem brzucha. Objawy kolki jelitowej mogą występować m.in. w przebiegu:

  • alergii pokarmowej – najczęściej alergii na białka mleka krowiego
  • nietolerancji laktozy
  • patologicznego refluksu żołądkowo-przełykowego

Alergia pokarmowa

U około 50% niemowląt przyczyną kolki może być alergia pokarmowa. Jeśli u dziecka z kolką stwierdzamy inne objawy alergii, takie jak wysypka na twarzy, wysypka na tułowiu, ciemieniucha, suchość skóry, a czasem także ulewania, biegunki, w tym szczególnie biegunka z domieszką krwi i/lub śluzu to należy podejrzewać alergię. Jednakże zdarza się że kolka jest jedynym objawem alergii.

Można wykonać skórne testy alergiczne, lub badanie z krwi w kierunku alergii (IgE przeciwko białkom mleka krowiego) ale najczęściej wyniki te są ujemne. W związku z tym w przypadku podejrzenia alergii jedyną skuteczną metodą jest wyeliminowanie alergenu. U niemowląt najczęstszym alergenem jest białko mleka krowiego. Wobec tego, w przypadku dzieci karmionych piersią, matka powinna wykluczyć ze swojej diety produkty zawierające białka mleka krowiego, w tym produkty mleczne, mięso wołowe, cielęce oraz zupy na wywarach cielęcych lub wołowych, a także inne produkty spożywcze z domieszką białek mleka krowiego np. serwatki lub mleka w proszku. Matka nie powinna przyjmować produktów sojowych w związku z bardzo częstą krzyżową reakcją alergiczną na soję. Zmiana diety matki powinna trwać co najmniej przez 7 – 14 dni. Zmiana diety na 2-3 dni nie ma sensu – nie spowoduje poprawy.

W przypadku utrzymywania się objawów kolki oraz objawów alergii należy rozważyć wprowadzenie dla matki dalszych ograniczeń dietetycznych.

Matka nie powinna jeść czekolady, orzechów, a czasami także białka jaja kurzego lub pszenicy. Dieta ta jest bardzo ograniczona i trudna do zastosowania, ale jeśli matka jest przekonana że robi dobrze i widzi, że dziecko jest spokojniejsze i mniej płacze, powinna kontynuować taką dietę. Pocieszające jest to, że kolka ustępuje z wiekiem i być może po 3 miesiącu życia dziecka, każda karmiąca mama będzie mogła wrócić do  ulubionych produktów.

Natomiast w przypadku dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym należy rozważyć zmianę mieszanki mlecznej. U dzieci, u których oprócz kolki występują inne objawy alergii pokarmowej: takie jak wysypka na twarzy, wysypka na tułowiu, ciemieniucha, suchość skóry, ulewania, biegunka z domieszką krwi i/lub śluzu należy włączyć preparat o wysokim stopniu hydrolizy białek (tzn. Bebilon Pepti lub Nutramigen). Natomiast u dzieci bez dodatkowych objawów alergii należy wprowadzić do żywienia częściowy hydrolizat białka, czyli preparaty tzw. HA (np.Bebiko HA, Bebilon HA, Enfamil HA, Humana HA, Nan HA). Zgodnie z aktualnymi wytycznymi nie należy natomiast stosować mleka sojowego u dzieci z alergią pokarmową poniżej 6 miesiąca życia (Bebilon sojowy, Humana SL, Isomil)

Refluks żołądkowo-przełykowy

U dzieci, u których oprócz bólów brzucha występują ulewania lub wymioty, należy podejrzewać występowanie refluksu żołądkowo-przełykowego. Bardzo charakterystycznym objawem jest cofanie się pokarmu podczas karmienia, płacz podczas karmienia oraz przerywanie przez niemowlę ssania. Najczęściej wygląda to tak, że podczas karmienia dziecko nagle bardzo głośno zaczyna płakać, widać że jest głodne i chciałoby dalej jeść, ale słychać, jak posiłek wraca mu się z żołądka do przełyku. Dziecko przerywa jedzenie i zaczyna bardzo głośno płakać.

W przypadku występowania typowych objawów refluksu nie jest wymagana żadna dodatkowa diagnostyka w postaci: czy to 24-godzinnej pH-metrii przełyku, czy też impedancji przełyku połączonej z pomiarem pH. 24-godzinna pH-metria przełyku bardzo rzadko wykazuje zmiany u niemowląt, ponieważ mleko ma pH zasadowe i nawet jeśli występuje cofanie się mleka – pH-metria i tak go nie wykryje. Natomiast ustalanie rozpoznania refluksu żołądkowo-przełykowego w oparciu o USG czy RTG przewodu pokarmowego jest błędem, ponieważ badanie to może pokazać co najwyżej pojedynczy epizod lub nawet nie pokazać go wcale. Na tej podstawie nie można wnioskować ile epizodów występuje w trakcie całej doby.

kolka u dziecka

 

U podłoża refluksu żołądkowo-przełykowego może leżeć alergia pokarmowa.

W związku z tym, u małych pacjentów należy rozważyć zmianę diety. Analogicznie do sytuacji opisanej powyżej w podrozdziale omawiającym alergię pokarmową, u niemowląt karmionych piersią należy zalecić matce wykluczenie ze swojej diety produktów zawierających białka mleka krowiego, produktów sojowych, czekolady, orzechów, a czasami także białka jaja kurzego lub pszenicy. Zmiana diety matki powinna trwać co najmniej przez 7 dni. Natomiast w przypadku dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym należy zmienić mieszankę mleczną na preparat o wysokim stopniu hydrolizy białek.

Jeśli objawy w postaci ulewania, płaczu podczas karmienia nie ustępują po włączeniu diety, to znaczy, że u pacjenta refluks nie powstał na skutek alergii pokarmowej. Należy wtedy wrócić do normalnej diety i zastosować u dziecka metody typowe dla reflusku żołądkowo-przełykowego. Skuteczne może okazać się karmienie częściej, natomiast mniejszymi porcjami, zagęszczanie posiłków oraz wysokie układanie dziecka. Natomiast w przypadku, gdy dziecko nie przybiera na masie, ma anemię, choruje na zapalenie płuc lub oskrzeli należy koniecznie skontaktować się z lekarzem celem poszerzenia diagnostyki i zastosowania leczenia farmakologicznego.

Nietolerancja laktozy

U niektórych niemowląt objawy kolki wynikają z przejściowej nietolerancji laktozy. U tych dzieci oprócz bólu brzuszka i płaczu występują wodniste, biegunkowe stolce o kwaśnym zapachu lub tzw. strzelające stolce. W przypadku niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym należy zmienić preparat na mieszankę ubogolaktozową lub bezlaktozową. Natomiast u niemowląt karmionych piersią zaleca się podawanie enzymu laktazy (Delicol). Podawanie Delicolu zaleca się wyłącznie w przypadku podejrzenia nietolerancji laktozy u dzieci karmionych piersią. Lek ten nie pomoże w przypadku kolki wywołanej inna przyczyną (jak np. wzdęcia).

Sposoby leczenia kolki niemowlęcej:

  • masaż brzuszka
  • zioła
  • probiotyki (dobre bakterie)
  • leki zmniejszające ilość gazów w jelitach (simetykon)
  • leki regulujące perystaltykę jelit (trimebutyna).

U podłoża kolki jelitowej leży wiele różnych czynników dlatego, u każdego pacjenta skuteczne może okazać się zupełnie inne postępowanie. Czasem w leczeniu kolki należy po kolei próbować różnych sposobów leczenia, aby dobrać leki i uzyskać poprawę.

Zioła

W kilku badaniach naukowych wykazano skuteczność herbatek ziołowych, w tym herbatki z kopru włoskiego oraz herbatki ziołowej zawierającej rumianek, koper, miętę, melisę oraz lukrecję W aptekach dostępny jest też preparat o nazwie Gripe Water, zawiera on olejek z nasion kopru włoskiego. Brak jest danych dotyczących jego skuteczności klinicznej, jednakże biorąc pod uwagę skuteczność herbatki koperkowej w łagodzeniu objawów kolki można rozważyć jego stosowanie u niemowląt z kolką.

Tzw. mleka antykolkowe

U dzieci, które nie są karmione piersią, skutecznym sposobem zmniejszenia objawów kolki może być wprowadzenie tzw. mleka antykolkowego. Mlekiem takim jest np. Bebilon Comfort, w który zawiera lekkostrawne i mniej uczulające białko (tzw. częściowy hydrolizat białka), zawiera także oligosacharydy (które należą do prebiotyków) oraz mniejszą ilość laktozy. W badaniach naukowych wykazano istotne zmniejszenie objawów kolki w grupie dzieci karmionych takim preparatem.

Kolka niemowlęca

 

Probiotyki

Zgodnie z teorią wiążącą występowanie kolki u niemowląt z zaburzeniami flory jelitowej skutecznym sposobem postępowania jest podawanie probiotyków. W chwili obecnej udokumentowano skuteczność probiotycznego szczepu Lactobacillus reuteri [Biogaia]. Probiotyk ten można stosować zarówno u dzieci karmionych piersią jak i mlekiem modyfikowanym.

Leki zmniejszające ilość gazów w jelitach (simetykon)

W związku z tym, że kolka może wystąpić z powodu nagromadzenia gazu (powietrza) w jelitach, skuteczne w leczeniu kolki może być podawanie leków obniżających napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazu w jelitach np. simetikon. Preparatów dla dzieci zawierających simetykon jest na rynku kilka, a zawartość simetykonu i zalecany przez producenta sposób dawkowania jest bardzo różny. Stad też mogą wynikać różnice w klinicznej skuteczności tych leków. Większość rodziców twierdzi, że skuteczny jest Sabsimplex, sprowadzany z Niemiec.

Leki regulujące motorykę przewodu pokarmowego (trimebutyna)

W leczeniu kolki stosuje się także trimebutynę. Trimebutyna [Debridat] reguluje perystaltykę całego przewodu pokarmowego. W Polsce przeprowadzono jedno badanie, w którym uzyskano znaczną redukcję objawów u niemowląt z kolką. Preparat trimebutyny dla niemowląt zarejestrowany w Polsce zawiera bardzo wysokie stężenie sacharozy. Może to mieć także wpływ na ustępowanie kolki, ponieważ jak napisano powyżej, wykazano zmniejszenie stopnia nasilenia kolki u dzieci którym podawano roztwór sacharozy.

 

dr med. Izabela Jastrzębska

Gabinety Medyczne Daszmed

Al. Daszyńskiego 12, 30-534, Kraków

tel. 512 504 512

http://www.znanylekarz.pl/izabela-jastrzebska/pediatra-lekarz-sportowy/krakow

 

Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!


@ śledź nas na instagramie
powrót do góry