Bajkoterapia. Czym są bajki terapeutyczne (wywiad)

autor: dr Maria Molicka - psycholog kliniczny dziecka | 10.05.2016

Bajkoterapia ma za zadanie kompensować niezaspokojone potrzeby psychiczne, np. akceptacji, uznania, przynależności, miłości, również może zapobiegać obniżonej samoocenie. O bajkoterapii rozmawiamy z psychologiem klinicznym dziecka – dr Marią Molicką.

Wydaje się, że rodzice od zawsze czytali swoim dzieciom bajki. Czy można to uznać za początki bajkoterapii?

Nie. Bajkoterapia to metoda, która przez specjalne, nacechowane terapeutycznie teksty ma na celu pomóc dzieciom w wieku od 4 do 9-10 lat, radzić sobie z trudnymi emocjonalnie sytuacjami.

Bajkoterapia może całkowicie wyleczyć problemy emocjonalne u dziecka?

Przy poważniejszych problemach bajkoterapia może jedynie wspomagać proces leczenia zgodnie z sugestiami psychoterapeuty dotyczącymi jej stosowania. Natomiast w profilaktyce lub w sytuacjach stresowych będzie skutecznie pomagała w poradzeniu sobie, również w wypracowaniu zadaniowego stylu działania. Bajki terapeutyczne dotyczą różnych stresogennych wydarzeń, jakich doświadczają dzieci w wieku przedszkolnym lub szkolnym i dlatego łatwo mogą „wpisać się” w ich własne doświadczenie, by później przenieść je ze świata wyobrażonego do rzeczywistego. Skuteczność oddziaływań zależna jest od indywidualnej recepcji treści i od głębokości zaburzeń emocjonalnych dziecka. Należy pamiętać, że dzieci najczęściej nie radzą sobie z sytuacjami stresowymi, ponieważ nie są we wczesnym okresie rozwoju odporne na frustracje.

O frustracje dziś nietrudno, szczególnie jeśli dziecku daje się we znaki dokuczliwa choroba, jak np. AZS. Czy bajkoterapia może złagodzić jej przebieg?

Tę metodę należy stosować zarówno w celach profilaktycznych, jak i terapeutycznych. Recepcja treści zawarta w tych opowiadaniach sprzyja budowaniu zasobów osobistych w postaci wiedzy, może pomóc kształtować niektóre cechy osobowości bądź wspomagać ich rozwój, np. odporność emocjonalną, optymizm ukierunkowany na podejmowanie działań, empatię. Bajki terapeutyczne, podobnie jak inne utwory dla dzieci, budzą zainteresowanie i również w ten sposób mogą pomóc dzieciom chorującym na AZS, odwracając ich uwagę od cierpienia, dyskomfortu, zajmując serce i umysł problemami innych.

Sprawdź: Jak walczyć z AZS? Krok po kroku!

boy-979673_1280

Czyli to naprawdę działa…

Dzięki bajkoterapii dzieci budują nową wiedzę potrzebną do radzenia sobie z różnymi, trudnymi emocjonalnie sytuacjami bądź „przepracowują” ubiegłe, negatywne doświadczenia i towarzyszące im przykre emocje.

W jakich sytuacjach najczęściej stosuje się bajki terapeutyczne?

Najczęściej stosuje się bajkoterapię u dzieci, które są hospitalizowane, w sytuacji rozwodu, urodzenia się drugiego dziecka, pójścia do przedszkola, śmierci rodzica, brata lub siostry, wykorzystywania seksualnego, niepowodzeń szkolnych i wielu innych.

Jak szybko można dostrzec efekty bajkoterapii?

Najczęściej bardzo szybko. Pierwszym sygnałem, że problem w bajce jest kompatybilny do przeżyć dziecka, jest jego prośba, by powtarzać wiele razy czytanie historyjki, aż do momentu, kiedy uzna, że już tej bajki nie potrzebuje. Można oczekiwać, że jego problem został intelektualnie i emocjonalnie przepracowany. Innym symptomem radzenia sobie może być uzewnętrznianie emocji poprzez rysunek, wówczas dziecko eksternalizuje problem. Jeszcze inne zaczyna rozmawiać na temat, który był do tej pory tabu, „otwiera się”, poszukuje wsparcia.

Bajkoterapia może zastąpić wizytę u psychologa?

Zdecydowanie nie. To psycholog lub psychoterapeuta dziecięcy planuje i realizuje proces terapeutyczny.

Jak bajki terapeutyczne stymulują rozwój dziecka?

Dziecko konstruując wiedzę uczy się nie tyle poprzez osobiste doświadczenie (własną interpretację wydarzeń), lecz głównie poprzez narrację. Słuchając bądź czytając teksty nacechowane terapeutycznie dziecko w umyśle konfrontuje swoje doświadczenie z tym, które rozgrywa się w bajkowym świecie. To zderzenie jest tym silniejsze, że towarzyszą mu własne emocje wyzwalane przez fabułę i zachowania bohaterów historyjek.

child-801743_1280

Bohaterów mamy całe mnóstwo. Ale czy bajki terapeutyczne da się sklasyfikować?

Wyróżniam trzy rodzaje bajek terapeutycznych: relaksacyjne, psychoedukacyjne i psychoterapeutyczne. Pierwsze z nich służą regeneracji zasobów, czyli mają na celu redukowanie napięcia emocjonalnego. Bajki psychoedukacyjne dotyczą sytuacji stresogennych, które dzieci w tym przedziale wiekowym najczęściej doświadczają. Oswajają dziecko z sytuacją stresową i pokazują zadaniowe strategie postępowania. Natomiast bajki psychoedukacyjne służą kompensacji niezaspokojonych potrzeb lub przepracowaniu traumatycznych doświadczeń.

A czym różni się bajka czytana od bajki oglądanej?

Przede wszystkim bajka oglądana nie rozwija zasobów lingwistycznych, które w istotny sposób określają możliwości intelektualne dziecka dotyczące np. rozumienia treści opowiadań, związków przyczynowo-skutkowych… To głównie dzięki językowi dziecko poznaje ważne symbole kulturowe i metafory. Stymulowane są jego wyobraźnia i fantazja. Poza tym są obszary doznań emocjonalnych, które można opisać wyłącznie za pomocą słów.

Sprawdź: W poczekalni u lekarza. Czym zająć dziecko?

Co zrobić, jeśli dziecko nie lubi bajek?

Nie wolno dziecka zmuszać do ich czytania czy słuchania. Można jedynie delikatnie zachęcać np. czytając jakby dla siebie. Jeśli jednak dziecko nie jest zainteresowane, to należy poszukiwać innych metod terapeutycznych.


@ śledź nas na instagramie
powrót do góry