Atopowe zapalenie skóry

autor: Marta Czajka | 07.11.2014

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to alergiczna choroba skóry, zazwyczaj rozpoznawana we wczesnym dzieciństwie. Jest to przewlekły, nawrotowy stan charakteryzujący się suchą, wrażliwą i skłonną do podrażnień skórą. Remedium stanowi właściwa pielęgnacja niemowląt i dzieci.

Czym jest atopowe zapalenie skóry?

To przewlekła, nawrotowa choroba zapalna skóry atakująca twarz i ciało niemowląt, dzieci i osób dorosłych. Jej charakterystyczne objawy to przewlekły świąd, suchy i podatny na podrażnienia naskórek, zamiany zapalne (wypryski), pogrubienie naskórka. Ostatnio notowany jest wzrost zapadalności na AZS. Choroba występuje głównie u dzieci – choruje na nią 10-20% dzieci na całym świecie. W Polsce dotyczy średnio 38% badanej populacji.


Przeczytaj także:


Atopowe zapalenie skóry u niemowląt i dzieci może się pojawić już w okolicach 2. miesiąca życia. Można zaobserwować je pod postacią wysypki lub łuszczących się plam koloru czerwonego na policzkach, szyi, potem na rękach i nogach – zwłaszcza w ich zagięciach.

Uwaga! W przypadku zauważenia u dziecka niepokojących zmian, konieczna jest wizyta u lekarza, który wykluczy inne choroby o podobnym przebiegu lub potwierdzi istnienie AZS.

Atopowemu zapaleniu skóry często towarzyszą inne schorzenia atopowe, jak: alergia pokarmowa, pokrzywka, astma oskrzelowa, alergiczne zapalenie spojówek, sezonowy lub przewlekły katar sienny. Osoby z AZS często cierpią na dodatkowe dolegliwości, takie jak brak snu, stres, poczucie dyskryminacji i brak pewności siebie. Z biegiem czasu choroba może się wyciszyć, a objawy mogą stać się mniej dokuczliwe.

Przyczyny i czynniki wywołujące atopowe zapalenie skóry

Ostateczna przyczyna występowania AZS nie została jeszcze odkryta, ale wiadomo już, że istnieje kilka czynników, które sprzyjają zachorowaniom. Są to:

  • Wiek matki – późne macierzyństwo również może spowodować, że u dziecka pojawi się skóra atopowa.
  • Czynniki genetyczne – skłonności alergiczne przenoszone są z pokolenia na pokolenie. Najsilniejsze alergiczne geny pochodzą od matki, nieco słabsze od ojca. Największe ryzyko ujawnienia się alergii występuje w przypadku, gdy alergikami jest oboje rodziców. Zdarzają się jednak sytuacje, że z alergią zmaga się dziecko, które odziedziczyło ją po dziadkach, zaś u tego, którego matka jest alergikiem – nie obserwuje się kłopotliwych objawów.
  • Czynniki środowiskowe – większe ryzyko ujawnienia się alergii dotyczy dziecka, mieszkającego w wielkim mieście, w pobliżu dużej drogi, autostrady, fabryki, niż tego, mieszkającego na wsi. Również błędy żywieniowe, które coraz częściej popełniamy, jak spożywanie dużej ilości pasteryzowanego nabiału, białka i tłuszczu pochodzenia zwierzęcego oraz cukrów prostych, sprzyjają rozwojowi alergii. Kolejnym czynnikiem, zwiększającym ryzyko rozwinięcia się alergii u niemowlęcia, obciążonego dziedziczną skłonnością alergiczną, jest narażenie go we wczesnym dzieciństwie na nieustanny kontakt z alergenami.
  • Klimat – wysoka temperatura powietrza wpływa na nadmierne pocenie się skóry, co może nasilać objawy. Warunki klimatyczne wpływają także na wzrost i różnorodność fauny i flory, a to determinuje rodzaj i ilość alergenów w powietrzu.
  • Płeć – kobiety są bardziej podatne na atopowe zapalenie skóry, niż mężczyźni.

Inne czynniki, wskazywane jako stymulujące rozwój alergii, to m.in. stres, intensywne emocje, częste szczepienia czy leczenie farmakologiczne.


Może Cię zainteresować: Czarnuszka na astmę i AZS. I nie tylko!


Naskórek pacjentów z AZS

Skóra atopowa znacząco różni się od cery osób zdrowych. Występuje w niej niedobór składników naturalnego czynnika nawilżającego, czyli aminokwasów. Zaburzone jest powstawanie lipidów barierowych – a w rezultacie jest osłabiona, podatna na wysuszanie, a leżące pod nią warstwy – bardziej podatne na wszelkie infekcje.

Błędne Koło AZS

Błędne Koło Skóry Atopowej, źródło: https://www.latopic.pl/Latopic

 

Skóra atopowa jest również bardziej podatna na swędzenie, które nasila się zwłaszcza w godzinach wieczornych i w nocy. Uporczywy świąd zaburza sen i obniża jakość życia chorego. Może pogłębiać również stan schorzenia. Drapiąc się – chory zakłóca czynność bariery naskórka i naraża ją na infekcje. Bakterie powodują podrażnienie i w ten sposób świąd jeszcze bardziej się nasila! Proces ten został nazwany Błędne Koło Skóry Atopowej.

Czy AZS można leczyć?

Niestety, nie ma jednego skutecznego leku na atopowe zapalenie skóry! Leczenie schorzenia polega przede wszystkim na łagodzeniu kłopotliwych objawów. Sposób leczenia AZS zależy od:

  • wieku chorego;
  • stopnia nasilenia się zmian;
  • charakteru zmian;
  • czynników zaostrzających obraz kliniczny – alergenów.

Ważniejsza niż samo leczenie, jest eliminacja czynnika wywołującego alergię z otoczenia lub pokarmu. Jeżeli maluch nadal ma problemy skórne, oznacza to, że ciągle otrzymuje lub styka się z alergenem. Wyeliminowanie alergenu to jedno, łagodzenie uporczywych dolegliwości poprzez odpowiednią pielęgnację– drugie.


Dowiedz się: Dlaczego bariera ochronna skóry jest ważna w AZS?


Pielęgnacja skóry atopowej

U chorego na AZS skóra jest niezwykle wrażliwa – nadmiernie reaguje na różne substancje – z tego względu, poza eliminacją alergenu z diety lub otoczenia dziecka i leczenia objawowego, niezwykle ważna jest właściwa pielęgnacja malucha.

Podstawą codziennej pielęgnacji jest systematyczne (kilka razy dziennie!) nawilżanie i natłuszczanie skóry specjalnymi emulsjami do ciała, kremami i maściami, tzw. emolientami – preparatami stworzonymi na bazie olejów mineralnych, które można znaleźć w aptece (są dostępne bez recepty!). Ich celem jest:

  • przywrócenie skórze naturalnej bariery ochronnej,
  • zwiększenie elastyczności naskórka,
  • zapobieganie nadmiernej utracie wody,
  • wyeliminowanie ognisk zapalnych,
  • zredukowanie uporczywego świądu, obrzęku oraz zaczerwienienia.

Emolienty występują nie tylko w postaci kremów i maści, ale także emulsji, płynów do kąpieli czy żeli pod prysznic. Dlatego kąpiele również warto wzbogacić tymi cennymi środkami. Bezpośrednio po kąpieli – zaraz po wysuszeniu dziecka, należy zastosować środki zmiękczające i zatrzymujące wilgoć. Wysuszeniu – a nie wytarciu, ponieważ cienkiej i niezwykle wrażliwej skóry malucha nie należy wycierać szorstkim ręcznikiem, ale osuszać – delikatnie i starannie przykładając miękki ręcznik do ciała. Jeżeli chodzi o atopowe zapalenie skóry u niemowląt, to nawet, jeśli malec z wiekiem pozbędzie się kłopotliwych dolegliwości, nie powinien zaprzestawać profilaktycznego stosowania emolientów.

kolo

Emolienty, źródło: https://www.latopic.pl/Latopic/Latopic-krem-do-twarzy

Jest wiele innych metod modyfikacji stylu życia, które mogą pomóc chorym na AZS!

  • wybierając ubranko dla malucha unikaj tkanin syntetycznych – w szczególności wełnianych, nylonowych. Działają one drażniąco na delikatny naskórek i mogą jedynie nasilić objawy;
  • najlepszym wyborem są ubranka z naturalnych włókien jedwabiu oraz bawełniane – miękkie i przewiewne;
  • bielizna nie może być obcisła i przylegająca do ciała;
  • pościele i materiały, mające styczność z ciałem dziecka, powinny być wykonane z naturalnego jedwabiu lub czystej bawełny.
  • skóra dziecka może być wrażliwa także na różnego rodzaju detergenty zawarte w proszkach do prania (a nawet mydło!) Pierz ubranka i pościele często, w bardzo delikatnych środkach, w temperaturze co najmniej 60 stopni C;
  • unikaj pierza jako składnika poduszek i kołder. Pomyśl o materacu i pościeli z włókien hipoalergicznych, zabezpieczonych pokrowcem;
  • zakładaj na noc maluchowi bawełniane rękawiczki tzw. niedrapki, aby zapobiec drapaniu się podczas snu
  • kąp dziecko zawsze w niezbyt gorącej wodzie (<32°) i ograniczenie czas kąpieli do 5-10 minut.
  • w przypadku atopowego zapalenie skóry u niemowląt ważna jest odpowiednia dieta. Niemowlęta zaleca się karmić naturalnie przynajmniej do 4 miesiąca życia, przy czym o dietę musi w tym wypadku zadbać także karmiąca. Jeżeli karmienie naturalne nie wystarcza, wskazane jest stosowanie tzw. hydrolizatów białkowych – nie należy podawać żadnych mieszanek mlecznych.
  • atopowe zapalenie skóry u niemowląt może wiązać się również z innym podejściem do karmienia- rozszerzanie diety o produkty zawierające silne alergeny zaleca się rozpocząć dopiero po 2. roku życia.

 


Zobacz: Atopowe zapalenie skóry u dzieci. Infografika


Trudno wskazać dietę optymalną dla małego atopika – ustala się ją indywidualnie, obserwując reakcje na poszczególne produkty alergenne. Produkty potencjalnie alergenne należy wprowadzać pojedynczo, w małych ilościach, w 10-dniowych odstępach.

  • utrzymuj porządek w domu, często odkurzaj mieszkanie, ścieraj podłogę i meble. Usuń z domu stare gazety oraz nieużywane przedmioty, które jedynie gromadzą kurz.
  • zabawki z materiału są siedliskiem roztoczy, dlatego pierz je regularnie w detergentach dla alergików.
  • zadbaj o odpowiednie warunki, takie jak temperatura powietrza i jego wilgotność. Zarówno przegrzanie, jak i wyziębienie może powodować świąd.
  • rzuć palenie
  • ogranicz dziecku niepotrzebny stres, nie narażaj go na zbyt silne emocje
  • zapewnij maluchowi regularny, przewidywalny tryb życia – przestrzegaj pór posiłków, spaceru, zabawy, kąpieli, snu.
  • w ograniczeniu odruchu drapania pomóc mogą techniki relaksacyjne, które mają na celu zahamować nieco nerwowość i nadpobudliwość malucha

Jeżeli masz wątpliwości, jak prawidłowo postępować z chorym na AZS – zasięgnij porady lekarza lub dermatologa.

Istnieje prawdopodobieństwo, że atopowe zapalenie skóry u dziecka ustąpi po kilku latach – często ma to miejsce w okolicach 5 roku życia, ale możliwe, że będzie towarzyszyła mu już przez całe życie. Wówczas nie wolno rezygnować z leczenia objawowego, które przy stałym stosowaniu przynosi bardzo dobre efekty!

Czy wiesz że…

W ostatnim czasie notowany jest wzrost zapadalności na AZS. Choroba występuje głównie u dzieci – choruje na nią 10-20% dzieci na całym świecie.

Tematy: alergia, atopowe zapalenie skóry, azs, emolienty


@ śledź nas na instagramie
powrót do góry